بسم الله الرحمن الرحیم
روایتی از امام رضا علیه السلام در باره برکت و مزایای استفاده از دیگ های سنگی مشهد مقدس
عيون أخبار الرضا (ع) - الشيخ الصدوق - ج 1 - ص 147
باب خروج الرضا عليه السلام من نيسابور إلى طوس ومنها إلى مرو 1 - حدثنا تميم بن عبد الله بن تميم القرشي رضي الله عنه قال : حدثنا أبي قال حدثنا أحمد بن علي الأنصاري قال : حدثنا عبد السلم صالح الهروي قال : لما خرج علي بن موسى الرضا عليهما السلام إلى المأمون فبلغ ( قرب ) قرية الحمراء قيل له : يا بن رسول الله قد زالت الشمس أفلا تصلي ؟ فنزل عليه السلام فقال : إئتوني بماء فقيل ما معنا ماء فبحث عليه السلام بيده الأرض فنبع من الماء ماء توضأ به هو ومن معه واثره باق إلى اليوم فلما دخل سناباد استند إلى الجبل الذي تنحت منه القدور ، فقال : اللهم أنفع به وبارك فيما يجعل فيه وفيما ينحت منه ثم أمر عليه السلام فنحت له قدور من الجبل وقال : لا يطبخ ما آكله إلا فيها وكان عليه السلام خفيف الاكل قليل الطعم فاهتدى الناس إليه من ذلك اليوم فظهرت بركة دعائه فيه ثم دخل دار حميد بن قحطبة الطائي ودخل القبة التي فيها قبر هارون الرشيد ثم خط بيده إلى جانبه ثم قال : هذه تربتي وفيها أدفن وسيجعل الله هذا المكان مختلف شيعتي وأهل محبتي والله ما يزورني منهم زائر ولا يسلم علي منهم مسلم إلا وجب له غفران الله ورحمته بشفاعتنا أهل البيت ثم استقبل القبلة فصلى ركعات ودعا بدعوات فلما فرغ سجد سجدة طال مكثه فيها فأحصيت فيها خمسمأة تسبيحه ثم انصرف .
اباصلت هروی روایت می کند هنگامی که حضرت امام رضا علیه السلام به سناباد وارد شدند به کنارهی کوهی نزديك سناباد که از سنگش دیگ و دیگچههای سنگی درست میکنند رسیدیم ، امام به تخته سنگي از كوه تکیه زدند و و رو به آسمان فرمودند:
"خداوندا! مردم را از این کوه سود برسان و غذاهايي را كه مردم در دیگ ها و ظرفهای سنگی این کوه میپزند برکت عطا فرما"
سپس دستور دادند دیگچههایی از همان سنگ برایشان بیاورند و فرمود:«غذای مرا در هیچ ظرفی نپزید مگر در همین ظرفهای سنگی.»
از آن پس، مردم توجه بیشتری به آن ظرفها کردند و اثر برکت را از دعای امام در آنها دیدند. این کوه اکنون در داخل شهر مقدس مشهد قرار دارد و به نام "کوه سنگی" مشهور است.
خدا به بركت دعاي امام به كوه، نظر خاصي كرد. چون امام خواستند كه از آن روز به بعد، غذايشان را فقط در ديگ هايي بپزيم كه از سنگ آن كوه ساخته شده باشد.
سناباد قریه ای است در طوس که قبل از آباد شدن شهر مشهد از روستاهای طوس به شمار می رفته و اکنون قبر حضرت رضا در آنجا واقع است .
مزایای دیگ های سنگی
مهمترین مزایا این است که امام رئوف امام رضا علیه السلام دعا فرمودند و از خدا برای غذاهای که در مردم در این ظروف سنگی قرار می دهند برکت خواستند
لذا معنویت و برکت این ظرف ها حتی اگر بظاهر مزیتی هم نداشته باشند مسلم است.
چند مزیت این ظروف:
1- سلامتی بدن
دیگ های سنگی سالم ترین ظروف هستند
چون انسان از خاک است اگر ظرف از سنگ و خاك سفالی باشد سنخیت دارد و آرامش دهنده است لذا بهترین ظرف غذا ظروف سفالی و ظروف سنگی است
اما زودپزها و نیز ظروف تفلن سرطان آور است همچنین ظروف آلومینیومی
2- صرفه جویی در سوخت
غذا در این دیگ سنگی ها با کمترین حرارت به بهترین نحوی پخته می شود
3- گوارا بودن غذا
طعم و مزه غذای پخته شده در ظروف سنگی قابل مقایسه با سایر ظروف نیست و غذای طبخ شده در این ظروف بسیار خوش مزه و خوش طعم است
4- سرعت پخت
این دیگ ها مانند دیگ زود پز و البته بدون خطرات و بدون ضررهای آن در کوتاه مدتی غذا را می پزد
هر نوع گوشتی داخل این دیگ سنگی ها با حرارت ملایم دو ساعت خوب می پزد
5- نسوختن غذا
بخاطر نیاز به حرارت کم و نیز سنگی بودن و در نتیجه داغ نشدن زیاد غذا کمتر می سوزد و در صورت تمام شدن آب غذا مقدار سوختگی غذا کمتر می شود
6- صرفه جویی در مواد شوینده
دیگ های سنگی بسیار راحت و حتی بدون مواد شوینده و حتی با آب ولرم و سرد به راحتی شسته می شوند
فرمود خداوندا زندگى را بر گروهى كه بیشتر ظروف آنان سفال است مبارك گردان . ...
انتخاب دیگ سنگی
نوع خوب دیگ سنگی باید یکنواخت مشکی باشد و رگه های سفید در آن نباشد.
آماده سازی دیگ سنگی
قبل از پخت غذا داخل دیگ سنگی مقداری آب درون آن بریزید بعد مقداری روغن دنبه یا دنبه چرخ کرده به آب اضافه کنید. بگذارید یکی دو ساعت خوب بجوشد با حرارت ملایم آرام بجوشد (بهتر است روی اجاق توری بگذارید تا حرارت به همه جای دیگ منقل شود و دیگ ترک نخورد).سپس زیر آن را خاموش کنید و بگذارید تا سرد شود. خنک که شد محتوی آن را بیرون بریزید و آن را بشویید و کنار بگذارید. دیگ سنگی شما برای خوشمزه کردن غذاهای شما آماده است.
اضافه کردن آب
برای اینکه مزه غذا خوب شود از اول آب لازم را داخل دیگ سنگی ها بریزیم و در مدت پخت آب اضافه نکنیم
و پیامبر اسلام دعا می كند كه خداوند بركت را زیاد كند در خانواده ای كه از ظرف گلی استفاده می كنند
دیگ سنگی زمان پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و اله و سلم
جابر گفت:
ما در روز خندق زمين را حفر می نموديم که ناگاه با زمين سختی روبرو شديم که با کلنگ حفر نمی شد. خدمت پيامبر صلی الله علیه و اله و سلم آمده گفتيم: زمين بسيار سختی در خندق پيدا شده!
آنحضرت صلی الله علیه و اله و سلم فرمود: من پياده می شوم. برخاست در حاليکه شکمش را به سنگی بسته بود و سه روز شده بودکه طعام نخورده بوديم. پيامبر صلی الله عليه وسلم کلنگ را گرفته زد و خاک نرم شد.
گفتم: يا رسول الله صلی الله علیه و اله و سلم به من اجازه ده تا بخانه روم و به همسرم گفتم: به پيامبر صلی الله علیه و اله و سلم چيزی را ديدم که بی طاقتی نموده آيا چيزی نزد تو موجود است؟
گفت: نزدم جو و ماده بزی است. ماده بز را کشته و جو را آرد نموده و گوشت را در ديگ سنگی انداختيم. سپس خدمت پيامبر صلی الله علیه و اله و سلم آمدم در حاليکه خمير رسيده بود و ديگ سنگی بر سر ديگدان بود تا پخته شود. و گفتم: اندکی طعام دارم. پس يا رسول الله صلی الله عليه وسلم شما با يکمرد يا دو مرد برخيزيد.
فرمود: آن چقدر است؟
برايش ياد آور شدم فرمود: بسيار و پاک است. به همسرت بگو که گوشت را از ديگ و نان را از تنور نکشد تا بيايم و فرمودند: بلند شويد مهاجرين و انصار همه بلند شدند، نزد همسرم رفته بوی گفتم: وای بر تو پيامبر صلی الله علیه و اله و سلم و مهاجرين و انصار و کسانی که با آنانند آمدند.
گفت: آيا از تو پرسش نمود؟
گفتم: بلی
گفت: داخل شويد (و داد و بيداد مکنيد) سپس نان را گرفت و بر آن گوشت می گذاشت و آنرا پوشيده و درون خمير کرده می رفتند و به اصحابش نزديک کرده و باز می گشت و همين طور نان را شکسته و از ديگ می گرفت تا همه سير شدند و از آنها چيزی ماند و فرمود: از اين بخوريد و هديه دهيد، زيرا مردم به گرسنگی روبرو شده اند.